PUBLICATIES

Waalres Erfgoed publiceert zoveel mogelijk de resultaten van haar onderzoeken in boekuitgaven. Deze boeken zijn verkrijgbaar bij boekhandel Bruna, kapper John Rengers en op de heemkamer. Bij online bestelling zullen wij, na ontvangst van uw betaling, voor verzending zorg dragen.

Tevens beschikt Waalres Erfgoed over een bibliotheek met een 500-tal boeken op heem- en geschiedkundig terrein, die door iedereen uit Waalre geleend kunnen worden.

Donateurs en medewerkers ontvangen vier keer per jaar de nieuwsbrief Spinning Houwe. Deze uitgaven bevatten naast praktische en actuele informatie omtrent het werk van Waalres Erfgoed allerlei artikelen over heemkunde. De redactie berust bij Pia Wolters.

TOPONIEMEN IN WAALRE

Toponiemen in Waalre

Herman ter Stege en Jaap Walinga

Vóór de invoering van het kadaster (rond 1830) had een perceel grond een naam. Deze veldnamen waarmee akkers, weilanden en ander onroerend goed in vroeger tijden werden beschreven, gaven vaak informatie over de soort grond, wat er groeide of wie de eigenaar was.

De samenwerking tussen Ter Stege, die een passie heeft voor taal, en Walinga, heemkundige, heeft geleid tot twee boeiende boekjes met een groot aantal veldnamen met hun verklaring. Het boekje Toponiemen in Aalst (deel 1) is helaas uitverkocht maar wel in onze bibliotheek te raadplegen. Een overzichtskaart met diverse deelkaarten maakt het gemakkelijk de plaats van oude veldnamen te vinden.

Deel 2: ‘Van Aangelagh tot Zoeakker’
ISBN 978-90-803984-8-1
Prijs € 9,00

HET HERENGOED VAN WAALRE

Het herengoed van Waalre

Arnoud-Jan Bijsterveld, Theo van Dijk, Sandra Groeneveld, Jan Jansen.

Een werkgroep van Waalres Erfgoed heeft ontdekt dat in de zogenaamde kasteelboerderij aan de Dommelseweg in Waalre de resten van een vermoedelijk laat-vijftiende eeuwse woontoren bewaard zijn gebleven. Deze vormde de kern voor het zestiende-eeuwse L-vormige landhuis dat als ‘het Kasteel van Waalre’ de geschiedenis is ingegaan en dat daar tot een fatale brand in 1867 heeft gestaan. Dit opzienbarende resultaat van bouwhistorisch onderzoek wordt toegelicht in een bundel studies over het Kasteel en de heren van Waalre, Valkenswaard en Aalst.

Inhoud: Het goederencomplex. De heren en vrouwen van Waalre, Valkenswaard en Aalst. Recht en bestuur in de heerlijkheid. Archeologische en bouwhistorische verkenningen. Herengoed en boerengoed. De gebouwen. De Loondermolen. De waterhuishouding en het maalbedrijf.

ISBN 90-803984-4-6
Prijs € 16,00

WEVERS IN WOLDERE

Jaap Walinga i.s.m. Theo van Dijk.

Waalres Erfgoed kreeg de opdracht om ter gelegenheid van het 150-jarig bestaan van dit familiebedrijf een geschiedschrijving te maken over het reilen
en zeilen van de linnenweverij.

Van Dijk en Zonen wilde met deze opdracht alle feiten vastleggen voor de komende generaties. In dit boek gaat het niet alleen over 5 generaties van Dijk
als linnenfabrikanten, ook het proces van het weven wordt uitgebreid belicht.

Bovendien wordt de rol van het bedrijf in de dorpsgemeenschap uitvoerig beschreven. Met bijlage de stamboom van de familie van Dijk, mijlpalen
en veel foto’s.

ISBN 90-803984-2-x
Prijs € 11,00

Wevers in Woldere

DE KERK VAN SINT WILLIBRORD

Jaap Walinga en prof. Dr. Arnoud-Jan Bijsterveld.

In het kerkdorp Waalre staat vanaf de 12e eeuw in de directe omgeving van de markt een Romaans kerkje, dat in de 15e eeuw
is uitgebreid met een gotisch travee en een kerktoren in zogenaamde Kempische gotiek.

Bij een omvangrijke restauratie in de jaren 1941-1942 onder leiding van architect H.W. Valk en onder toezicht van de toenmalige dienst Monumenten- zorg,
zijn deze onderdelen in de oude toestand teruggebracht. Dit oude kerkje van Waalre is dus alleen al vanwege zijn ouderdom, het gebruikte bouwmateriaal en zijn Romaanse bouwstijl een voor Brabant toonaangevend topmonument dat nodig nadere wetenschappelijke en publieksaandacht verdient,
maar ook door zijn geschiedenis en huidige functie is het monument van bovenlokaal belang.

De geschiedenis van het kerkje wordt dankzij nog nooit gebruikte bronnen zoals de kerkrekeningen, tot nu toe onbekende restauratietekeningen uit de
19e eeuw en het archief van Valk, beschreven.

ISBN 90-803984-7-0
Prijs € 13,00

De kerk van sint Willibrord

VAN MIERLO DE WAGENMAKER

Jan van Houten.

Van Mierlo is een oud wagenmakersgeslacht. Zij maakten (sinds 1915 aan de Dreefstraat in Waalre) de karren die in gebruik waren bij de voornamelijk agrarische bevolking. Zoals de Hoogkar (Hogkaar), de Aardkar (Erdkaar), de Slagkar, de Hondekar en de Stootkar. Dit boekje, met een groot aantal tekeningen, beschrijft de techniek en het gereedschap van de wagenmaker aan de hand van notities, gemaakt door de laatste wagenmaker Gerrit van Mierlo, die in 1986 overleed. De gereedschappen en ‘machinerieën’ die Gerrit van Mierlo naliet aan Waalres Erfgoed zijn te bezichtigen in het Streekmuseum De Acht Zaligheden in Eersel.

ISBN 90-801277-3-6
Prijs € 5,00

van Mierlo Wagenmaker

AALST-WAALRE AAN DE SPOORLIJN

Jan van Houten e.a.

Vanaf 1866 reed een trein van Eindhoven naar Luik tussen de dorpen Aalst en Waalre door. Het stationsgebouw, precies tussen beide dorpskernen, was voor beide dorpen bedoeld. De laatste stoomtreinen op de Luik- Limburgse spoorlijn reden in 1954 langs Waalre.

Dit boek beschrijft de intrede van het spoor in Nederland en in Brabant. Bovendien wordt de voorgeschiedenis van de Luik-Limburgse spoorlijn verteld en de benodigde inspanningen om de lijn aan te leggen. Deze spoorverbinding was voor de inwoners van Aalst en Waalre van groot belang.

Omschreven worden:

  • Het spoor in Nederland.
  • De spoorwegen in Oost-Brabant.
  • De aanleg van de spoorlijn.
  • Het rijdend materieel.
  • De veiligheidsmaatregelen.
  • De betekenis van de spoorlijn voor Aalst-Waalre.
  • Het dagelijks gebeuren op het station en omgeving.
  • Het spoor tijdens de oorlogen.
  • De laatste jaren van de spoorlijn.
  • Anekdotes en verhalen rond het lijntje.

ISBN 90-803984-3-8
Prijs € 11,00

Aalst-Waalre aan de spoorlijn

SCHADUW VAN EEN HEILIGDOM

Nico Arts, Arnoud-Jan Bijsterveld, Theo van Dijk, Jan Hagen, Jaap Walinga.

Een beschrijving van de geschiedenis van Aalst in de Romeinse tijd tot aan de sloop van de middeleeuwse kerk in 1906, aan de hand van archeologisch,historisch en bouwhistorisch onderzoek van de kerk en het kerk- terrein in Aalst.

In september 1996 is een archeologische opgraving verricht ter plaatse van de middeleeuwse kerk en het omringende voormalige kerkhof. Het hierna volgende onderzoek van de gedane vondsten onder andere twee houten kerken uit de 12e eeuw en het archiefonderzoek hebben interessante gegevens opgeleverd die de geschiedenis van Aalst beter lieten beschrijven dan voordien mogelijk was.

Inhoud:Landschappelijke ligging en het ontstaan van het dorp.
Het archeologisch onderzoek.
De materiële cultuur van het kerkterrein.
De parochie, de kerk en de pastoors tot 1648.
De protestantse periode (1648-1813) en daarna (1813-1906).
Het onderhoud van de kerk en de klokken (1648-1821).
Reconstructie van het kerkgebouw (circa 1450-1906).
Met veel afbeeldingen.
ISBN 90-803984-1-1
Prijs € 11,00

De schaduw van een heiligdom

BOERDERIJEN AALST EN WAALRE

Jan Jansen, Walter Louwers, Jaap Walinga.

Nadat het jaar 2003 werd uitgeroepen tot ‘het jaar van de boerderij’ heeft Waalres Erfgoed een projectgroep in het leven geroepen met als opdracht te inventariseren welke boerderijen er staan of hebben gestaan in de kerkdorpen Aalst en Waalre vanaf het jaar 1830, het jaar van invoering van het kadaster. In 2009 heeft de groep haar studie afgerond.

Het resultaat zijn twee lijvige boekwerken waarin boerderijen waar mogelijk zijn gedocumenteerd met kadasterkaarten, foto’s, plattegronden en informatie over bewoners. De boeken beginnen met een algemene rapportage van het onderzoek, daarna worden per buurtschap zowel de boerderijen die nog bestaan als die zijn verdwenen beschreven.

Aalst: ISBN 978-94-90552-01-5
Prijs € 18,00

Waalre: ISBN 978-90-803984-9-8
Prijs: € 23,00

Boerderijen in Aalst en Waalre

DE GESCHIEDENIS VAN AALST RONDOM DE WASBLEKERIJKOSTER-KEUNEN

Lauri de Bot, Wil Hollanders en Lou Holtzer

Van 1852 tot 1953 was dit familiebedrijf gevestigd op de plaats waar nu het appartementencomplex de Kosterhof is gevestigd. Daarna ging het bedrijf onder de naam Lucia verder, maar werd uiteindelijk verkocht aan Bolsius.

Van gebleekte bijenwas werden vooral kaarsen voor kerkgebruik gemaakt en ook cosmetische artikelen. De firma Koster, die drie villa’s bij de fabriek lieten bouwen, bezat veel grond in Aalst. Zij bezaten ook de eerste auto in Aalst. Zij leverden stroom aan de kerk en zaten in veel besturen en commissies, waar zij veel voor de gemeenschap betekenden. Thans zijn er nog bedrijven in Bladel en Amerika en zij behoren tot de drie grootste bijenwasfabrieken ter wereld.

ISBN 978-94-90552-00-8
Prijs € 13,00

De geschiedenis van Aalst rondom de wasblekerij Koster-Keunen

AALST-WAALRE IN OORLOGSTIJD

Raimondo Bogaars, Jaap Walinga.

Een uitvoerig feitenverslag van de gebeurtenissen tijdens en vlak na de bezetting. Zoals het werk van verzetsmensen als de heer Metzemakers, Frans van Dijk, mevrouw Brant, Coba Pulskens en de familie de Wit. Maar ook de verrader Jantje Pap komt aan bod. Verder joodse onderduikers die hier verborgen werden gehouden en, de hulp die onze (eerste gediplomeerde) Waalrese arts, dokter Wachters bood aan gewonde bemannings- leden van neergehaalde geallieerde bommenwerpers.

Van de negen in onze gemeente neergestorte vliegtuigen worden de bemanningen beschreven en met foto’s aangeduid. Enkele dorpsgenoten zoals het echtpaar van de Sande uit de Gestelsestraat die tijdens de bevrijdingsacties getroffen werden door verdwaald granaatvuur overleefden de bevrijding niet. Maar ook taferelen als het verborgen houden van miswijn en een Engelse tank die door de brug over de Dommel zakte worden genoemd.

ISBN 978-94-90552-02-2
Prijs € 15,00

Aalst-Waalre in oorlogstijd

OVER DE OUDE WEGENVAN AALST EN WAALRE

Jan Jansen.

Dit boek beoogt de geschiedenis van wegen, paden en waterwegen van de gemeente Waalre en haar gebruikers te belichten vanaf de prehistorie tot en met de naoorlogse periode. Wegen vormen waar ook ter wereld de weerklank van de ontwikkelingen van de landbouw, handel, economie en de sociale en culturele betrekkingen.
Als heemkundige stichting hebben we de vroegere wegen van Aalst en Waalre en de zaken die hiermee verband houden in kaart gebracht.

ISBN 978-94-90552-03-9
Prijs € 19,00

Over de oude wegen van Aalst en Waalre

HET HUIS VAN WAALRE

Sjef van Dijk

De aanleiding voor dit boekje is de officiële opening van het nieuwe multifunctionele “Huis van Waalre” op 8 juni 2018.
Een andere aanleiding, zij het een trieste, is de aanslag en brandstichting in de nacht van 17 op 18 juli 2012 waarbij een groot gedeelte van het gemeentehuis afbrandde. Van het monumentale deel uit 1930 waren slechts de buitenmuren overeind gebleven.

ISBN 978-94-90552-04-6
Prijs € 7,00

Het huis van Waalre